Sosyal yaşamda Tengrizm

A

• Ayak ayak üstüne atılarak yemek yenmez, sofraya saygısızlıktır denir ve kıtlığa işaret sayılır.

• Ayna kırılması uğursuzluktur; aynanın kırıldığı ev yedi sene iflâh olmaz denir.

• Ayın onüçü uğursuz sayılır, o gün hiçbir şey yapılmaz.

• Arabanın önünden geçilmez.

• Arabanın önünden tavşan geçmesi uğursuzluk sayılır.

• Ayakta pantolon giymek yoksulluğa işaret sayılır.

• Akşam karanlığında kimseye süt verilmez, verilirse hayvan sütten kesilir denir.

• Ayva çok olan yerin kışı azgın olur denir.

• Ateşle oynayan çocuk altını ıslatır.

B

• Baykuşun saçakta ötmesi ölüme işaret sayılır.

• Bir şeyi kırk kere söylersen olur denir.

• Bir insanın başka bir insana domuz demesi uygun bulunmaz; diyenin iştahını kırk gün kesileceğine inanılır.

• Bir kimseye süt verilirken içine küçük bir kömür parçası ya da bir yeşil yaprak atılır, atılmazsa hayvanın sütünün kesileceğine inanılır.

• Bir evin çevresinde kargaların gezinip uçması iyi sayılmaz.

C

• Cuma saati yola çıkılmaz.

• Cuma günü salâ ezan arasında iş yapılmaz.

• Cumartesi ve Salı günleri çamaşır yıkanmaz.

Ç

• Çocuk yalnız bırakılmaz, bırakmak gerekirse yanına bir süpürge konur.

• Çamaşır kazanı uzun süre ateşte bırakılmaz, bırakılırsa o evden cenaze çıkar denir.

• Çocuklara nazar değmemesi için nazar boncuğu takılır.

• Çam ağacının kozalağının çok olması o yıl kışın şiddetli olacağına işaret sayılır.

• Çarşamba günü yorgan kaplayan hastalanır.

• Çocuğun üstünden atlanmaz, atlanırsa boyu kısa kalır denir.

• Çocuk çamaşırlarının gün batımına kadar dışarıda askıda kalması çocuğun büyülenmesine neden olur, diye düşünülür.

D

• Dince kutsal sayılan gecelerde süpürge işi yapılmaz.

• Doğum yapmış bir kadının gece gezmesi iyi sayılmaz.

• Dört yapraklı yoncayı bulanın talihinin açılacağına inanılır.

E

• Ezan sırasında duyulan köpek uluması ölüm haberi sayılır.

• Evde bebek emeklerse misafir gelir, denir.

• Eller birbirine bağlanmaz, bağlanırsa kısmetin kesilir denir.

• El ve ayak tırnakları birden kesilmez, kesenin bir üzüntü bir sevinçle karşılaşacağına inanılır.

• Esnerken ağız kapanır, kapamayan şeytana ezan okumuş sayılır.

• Elden ele makas alınmaz, makas düşman sayılır.

• Ezandan sonra komşuya ekmek mayası verilmez.

• Erkek çocuğun kesilen ilk saçı atılmaz, babasının cebine bereketi artar inancı içinde konur.

• Ekmek kırıkları atılmaz, toplanıp yenirse evin bereketi çok olur denir.

• Ellerini kavuşturanın kısmeti kapanır, anası ölür denir.

G

• Geceleri tırnak kesilmez

• Geceleri aynaya bakılmaz.

• Gelinin anne evine dönmesi için gelin arabasının ardından su dökülür, su tası ters çevrilip üstüne oturulur.

• Gece sakız çiğnenmez, çiğneyenler için ölü eti yiyor denir.

• Gece ayağı ile oynayanın anne ya da babasının öleceğine inanılır.

• Gece ıslık çalınmaz, çalan için şeytanı çağırıyor denir.

• Gece örümcek almak günah sayılır.

• Gece yıldızları saymak iyi değildir denir.

• Gece dışarıya kül atılmaz, suya kızgın kül dökülmez; yapanların uğrayacağına, yani cin çarpmasına tutulacağına inanılır.

• Gece yorgan kaplanmaz.

• Gece çamaşır yıkanan yerden geçilmez, çamaşır sularının üzerine basılmaz.

• Gece kapı arkasında oturulmaz, oturanın iftiraya uğrayacağı düşünülür.

• Gelin ayakkabısının altına mahalledeki kızların isimleri yazılır, düğün sonunda kimin ismi silinmediyse önce onun evleneceğine inanılır.

• Gelin arabasının önünden geçilmez.

• Gece vaktinden önce horoz ötmesi uğursuzluk sayılır.

• Gökkuşağının altından geçen insanın cinsiyet değiştireceğine inanılır.

H

• Hıçkırık tutunca; “Bir kimse andı” denir ve “dostsa ansın, düşmansa çatlasın” diye söylenir.

• Hapse giren, ölen birinin yüzüğünü takarsa çabuk çıkar denir.

• Hastalar kurşun dökülür.

İ

• İki bayram arası düğün yapılmaz.

• İkindiden sonra el işi yapılmaz.

• İkindiden sonra bebek çamaşırı güneşe asılmaz.

• İnsan üzerinde giysi söküğü dikilmez.

• İkindiden sonra hiçbir yere kül atılmaz.

• İnsanın önünden kara kedi geçmesi uğursuzluk sayılır.

• İkindiden sonra örümcek alınmaz.

• İşi yarıda bırakanın ölümü zor olur denir.

• İki bebek kırkı çıkmadan aynı odada bulundurulmaz. Bulundurulursa birinin büyüyeceğine diğerinin kısa boylu kalacağına inanılır, buna “kırk basar” denir.

• İki bayram arası nikâh kıyılmaz.

• İğde dalı, leylek boku ve mavi boncuk bir araya bağlanır, koltuk altına konursa nazar değmez denir.

• İki gelin aynı eve alınmaz.

• İşe giden erkeğin önünden geçilmez.

• İki kadının arasından geçen erkek karısına söz geçiremez.

K

• Köpek uluması iyi sayılmaz, duyulduğunda “sahibine uluyasın” denir.

• Kızlar, iki öğün arasında yemek yerse kısmeti kapanır.

• Kurban bayramının ilk üç günü elişi yapılmaz.

• Küle basılmaz, basan çarpılır denir.

• Karanlık yerden geçilmez, geçilmek zorunda kalınırsa “destur” denir.

• Kapı eşiğine basma, iftiraya uğrarsın denir.

• Kuş pisliği başa düşerse para gelecek denir.

• Kulak çınlaması uğursuzluk sayılır.

• Kuşun gagasıyla cama vurması gelecek haberin işareti sayılır.

• Kesilen tırnak yere atılmaz, üstüne basılmaz.

• Kapı eşiğinde oturmak iyi değildir, oturanın kısmeti kapanır.

• Kara kedi görmek uğursuzluktur denir.

• Kayan yıldız ölüme işarettir.

• Kırkı çıkmamış bebek sokağa çıkarılmaz, mezarlığın yanından geçirilmez; tersi yapılırsa “kırk basar” denir.

• Kahve içen oğlan çocuğunun bıyıkları çıkmaz, köse kalır.

• Küçük çocuk avucunu çok sıkarsa büyüyünce cimri olur.

• Küçük çocuğun ayak tabanından öpüldüğünde erken yürüyeceğine, dudağından öpüldüğünde erken konuşacağına, ensesinden öpüldüğünde inatçı olacağına inanılır.

• Küçük çocuk apış arasından bakarsa eve misafir gelir.

• Kapının eşiğinden içeriye sağ ayakla girmek uğur getirir.

• Kedinin kıbleye dönüp ön ayaklarıyla başını kaşıması yağmur yağacağına işaret sayılır.

• Kaza geçiren kişinin yeniden kaza geçirmemesi için başında tuz ya da para çevrilir.

L

• Leyleği havada gören o yılı durmadan gezerek geçirir, yerde gören evinde oturur.

• Lağıma bulaşık suyu dökülmez, döken çarpılır.

• Loğusa kadının kırk gün sokağa çıkması iyi sayılmaz.

M

• Makasın açık kaldığı evde kavga çıkacağına inanılır.

• Merdiven altından geçmek uğursuzluk sayılır.

• Meleğin sağ, şeytanın sol omuzda olduğuna inanılır.

• Mahalle halkından ölen olursa dolu su kapları boşaltılır.

• Mezar ve mezarlığa doğru parmak uzatılmaz, uzatılırsa o parmağın ısırılıp ayak altına alınması gerekir.

• Mavi boncuk nazarı engeller.

• Makası açık bırakınca düşmanın ağzı açılır.

Ö

• Ölünün yıkandığı yerde yedi gece mum yakılır.

• Ölü geçerken tırnaklara bakılmaz.

• Örümcek tutmak fakirliğe yol açar.

• Ölünün gözleri açıksa daha dünyasına doymamış denir.

• Ölünün gözleri açıksa, arkasında kısa süre sonra bir başkasının öleceğine inanılır.

P

• Parmak kütletilmesi şeytanlara tesbih çekmek olarak düşünülür.

• Pazarda, pazarcıdan ilk alışveriş yapan kişinin aldığı malın parasını tezgaha atması uğur sayılır.

• Parmak kütletenin şeytanlar başına toplanır.

R

• Rüyada minare görmek sevinçli haberdir, ölü diri getirir, yeşil muradtır, asıldığını görmek ulu kişilerden görülecek yardıma işarettir.

• Rüyada yumurta görmek kötü söze ve dedikoduya işaret sayılır.

• Rüyada beyaz koyun görmek kışa ve yağacak kara işarettir.

• Rüyada erkek cinsel organı görenin bir kadın yakını ölür.

• Rüyada insan pisliğini görenin eline para geçer.

• Rüyada kız çocuğu gören sıkıntılı haber alır.

• Rüyada erkek çocuğu gören sevinçli haber alır.

• Rüyada eline altın alan para kazanır.

• Rüyada al at göre muradına erer.

S

• Sağ göz seyirmesi sağlığa, sol göz seyirmesi varlığa işaret sayılır.

• Saç taramasında tarakta kalan saç sokağa atılmaz; atılırsa bir tavuğun ayağına dolanır, sürekli başın ağrır.

• Sol avuç kaşınırsa para gelir, sağ avuç kaşınırsa para çıkar.

• Salı günü başlanan iş sallanır, bu nedenle işe başlanmaz.

• Sabun bir başkasına el üstünde verilir.

• Saçak altından geçen çarpılır.

• Sırtında giysisini diken aklını dikermiş.

• Sokak kapısının arkasına asılan diken aileyi nazardan korur, ekin asılırsa bereket çok olur.

• Su içerken sol el başın üstüne götürülür.

• Salı günü yola çıkılmaz.

• Sabah işe giden erkeğin önünden kadın geçmez, geçerse o erkeğin işi rast gitmez.

• Suyun boş yere kaynatılması uğursuzluktur.

• Salı ve Cumartesi günleri çamaşır yıkanmaz.

• Sofraya önce büyükler oturur, yoksa sofranın bereketi kaçar.

• Sobada ya da ocakta odunların ses çıkararak yanması o ev sahibi hakkında dedikodunun yapıldığına inanılır.

Ş

• Şimşek çakarken kırmızı giysi giyilmez.

T

• Terlik ve ayakkabının ters dönmesi iyi değildir.

• Tuvalette konuşulmaz, uğursuzluktur.

• Tavuğun ötmesi uğursuzluk sayılır.

• Tahtaya üç kez vurmanın kötülükleri kovacağına inanılır.

• Terlik ve ayakkabı ters çevrilirse evden ölü çıkar.

Y

• Yeni yapılan evin temeline kurban kesilir.

• Yola çıkanın arkasından su dökülür.

• Yedi hafta boyunca Cumartesi günleri çamaşır yıkayanın evinden cenaze çıkar.

• Yatağa çorapla girilmez.

• Yeşil soğan ve yumurta kabuğu yakılmaz.

• Yüzüstü yatılmaz, yatılırsa gâvura benzenirmiş.

• Yeni doğan çocuğun kopan göbeği nereye atılırsa o mesleği seçermiş. O nedenle tuttuğu mesleğinde yükselmesi için kiremitliğe atmak gerekirmiş.

• Yolculuğa çıkan kişinin önüne ilk çıkan kişi uğurlu ya da uğursuzluk getirirmiş.

• Yeni gelinin kucağına erkek bebek verilir.

• Yeni doğan bebeğin eline iyi huylu olsun ve iyi okusun diye kalem tutturulur.

• Yüzüğün sol ele takılması iyi sayılmaz.

• Yeni evlenen erkeğin düğününden sonra eve ilk girişinde bardak kırması uğurlu sayılır.

• Yeni doğan bebek Cuma günü yıkanmaz.

• Yeni doğan bebeğin ağzına üflenirse o bebeğin cana yakın olacağına inanılır.

• Yemekte bardaktan su dökülürse eve misafir gelir.

• Yalan yere yemin edenin başında yemin tutmasın diye ekmek çevrelip köpeğe atılır.

• Yemin eden kişi, yemin ederken sağ ayağını kaldırırsa yemini kabul olmaz.

• Yaranın üzerinde ekmek çevirilir, sabah ezanından önce mezarlığa gidip atılır, arkasına bakmadan eve dönülürse yara geçermiş.

• Yatakta yayılıp yatanın rızkı bol, büzülüp yatanın az olurmuş.

• Yaranın üzerinde ekmek ya da şeker çevrilir, sabah ezanından önce bir köpeğe atılırsa yara geçer.